Lương Gross Và Net Là Gì? Cách Tính Lương Thực Nhận 2026

Lương Gross Là Gì? Lương Net Là Gì?

Lương gross là tổng lương trước khi trừ bất cứ khoản bắt buộc nào. Đây là con số công ty cam kết trả và ghi trong hợp đồng lao động hoặc offer letter, bao gồm phần lương thực trả cho bạn cộng với phần trích sang quỹ bảo hiểm và thuế nhà nước.

Lương net là số tiền thực tế chuyển vào tài khoản ngân hàng của bạn sau khi đã khấu trừ tất cả. Công thức cơ bản:

Lương Net = Gross - BHXH - BHYT - BHTN - Thuế TNCN (nếu có)

Tại sao phân biệt điều này quan trọng? Khi so sánh offer từ hai công ty, bạn phải so sánh cùng một loại. Công ty A offer "net 14 triệu" và công ty B offer "gross 17 triệu", hai con số này không thể so sánh trực tiếp. Cần quy về cùng một mẫu số mới ra kết luận đúng.

Một điểm hay bị bỏ qua: lương gross cao hơn đồng nghĩa quyền lợi bảo hiểm tốt hơn. Mức thai sản, ốm đau và lương hưu sau này đều tính trên lương gross đóng bảo hiểm. Vì vậy khi thương lượng, bạn không chỉ đang đàm phán số tiền nhận hàng tháng mà còn đang đặt nền tảng cho quyền lợi dài hạn.

Ba Thay Đổi Lớn Về Thuế Và Bảo Hiểm Năm 2026

Nếu bạn từng tra bảng gross sang net trước đây, kết quả cũ đã không còn đúng. Ba quy định sau thay đổi trực tiếp con số thực nhận:

1. Giảm trừ gia cảnh tăng khoảng 40%. Theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 ban hành ngày 17/10/2025, từ kỳ tính thuế năm 2026 mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế tăng từ 11 triệu lên 15,5 triệu đồng/tháng (186 triệu/năm), mỗi người phụ thuộc tăng từ 4,4 triệu lên 6,2 triệu đồng/tháng. Đây là lần điều chỉnh đầu tiên kể từ năm 2020.

2. Biểu thuế lũy tiến rút từ 7 bậc xuống 5 bậc. Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 (thông qua ngày 10/12/2025) có hiệu lực từ 01/7/2026, nhưng phần về thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú áp dụng cho toàn bộ kỳ tính thuế năm 2026, tức tính từ 01/01/2026.

3. Thêm khoản giảm trừ chi phí y tế và giáo dục. Nghị định 253/2026/NĐ-CP cho phép trừ thêm tối đa 47 triệu đồng/năm cho hai nhóm chi phí này, khoản chưa từng có trong quy định trước. Chi tiết ở phần dưới.

Các Khoản Trừ Bắt Buộc Từ Lương 2026

Bảo Hiểm Xã Hội, Y Tế và Thất Nghiệp

Người lao động đóng tổng 10,5% lương vào ba quỹ bảo hiểm bắt buộc. Tỷ lệ này không thay đổi trong năm 2026:

Loại bảo hiểmTỷ lệ đóng (người lao động)

Khoản này được trừ thẳng từ lương gross trước khi tiền về tài khoản. Lương gross 15 triệu thì bạn đóng 1.575.000 đồng mỗi tháng vào bảo hiểm.

Đây không phải tiền "mất đi". BHYT giúp bạn khám chữa bệnh với chi phí thấp hơn nhiều so với tự trả, BHTN trả trợ cấp nếu bạn mất việc, BHXH tích lũy dần và trả lương hưu về sau.

Song song đó, công ty đóng thêm khoảng 21,5% vào các quỹ bảo hiểm tương ứng. Khoản này không trừ từ lương của bạn, nhưng là chi phí thực tế công ty bỏ ra ngoài lương gross, nên tổng chi phí nhân sự thực tế cao hơn mức gross bạn thấy trong hợp đồng.

Mức đóng có sàn và trần: thấp nhất không dưới lương tối thiểu vùng, cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu, tức 46,8 triệu đồng/tháng từ 01/01 đến 30/6/2026 và 50,6 triệu đồng/tháng từ 01/7/2026. Phần lương vượt trần không đóng thêm BHXH.

Thuế Thu Nhập Cá Nhân

Thuế TNCN không phải ai cũng phải đóng. Bạn chỉ đóng khi thu nhập tính thuế lớn hơn 0, tức là sau khi trừ bảo hiểm và các khoản giảm trừ gia cảnh, vẫn còn dư. Từ kỳ tính thuế 2026, giảm trừ gia cảnh bản thân là 15,5 triệu đồng/tháng và 6,2 triệu đồng/người phụ thuộc/tháng. Phần còn lại tính thuế theo biểu lũy tiến 5 bậc:

Biểu thuế TNCN áp dụng từ kỳ tính thuế 2026:

BậcThu nhập tính thuế/thángThu nhập tính thuế/nămThuế suất

So với biểu 7 bậc cũ, bậc 2 giảm thuế suất từ 15% xuống 10% và bậc 3 giảm từ 25% xuống 20%, đồng thời khoảng cách giữa các bậc được giãn rộng nên ít bị nhảy bậc hơn khi tăng lương.

Cách tính lũy tiến có nghĩa là không phải toàn bộ thu nhập bị áp một mức thuế. Nếu thu nhập tính thuế của bạn là 12 triệu: 10 triệu đầu đóng 5% (= 500.000 đồng), 2 triệu còn lại đóng 10% (= 200.000 đồng), tổng thuế là 700.000 đồng, không phải 12 triệu × 10% = 1,2 triệu đồng. Chi tiết văn bản xem tại Cổng thông tin điện tử Bộ Tài chính.

Bảng biểu thuế thu nhập cá nhân lũy tiến 5 bậc áp dụng từ kỳ tính thuế 2026

Giảm Trừ Chi Phí Y Tế Và Giáo Dục

Từ kỳ tính thuế 2026, ngoài giảm trừ gia cảnh bạn còn được trừ chi phí khám chữa bệnh tối đa 23 triệu đồng/năm và chi phí giáo dục, đào tạo tối đa 24 triệu đồng/năm, tính chung cho bản thân và người phụ thuộc đã đăng ký. Điều kiện: có hóa đơn, chứng từ hợp pháp mang tên người nộp thuế hoặc người phụ thuộc, riêng chi phí y tế cần thêm bảng kê chi phí khám chữa bệnh, và khoản chi không được thanh toán từ nguồn khác như BHYT, học bổng hay hỗ trợ của công ty.

Khoản này khai khi quyết toán thuế cuối năm chứ không tự động trừ vào lương hàng tháng, nên nếu bạn có con đi học hoặc từng nằm viện trong năm, hãy giữ lại hóa đơn.

Công Thức Và Ví Dụ Tính Lương Net Từ Gross

Quy trình tính lương net từ gross gồm 4 bước:

• Tính tiền bảo hiểm = Gross × 10,5%
• Thu nhập tính thuế = Gross − Bảo hiểm − Giảm trừ gia cảnh
• Tính thuế TNCN theo biểu lũy tiến 5 bậc (nếu kết quả bước 2 > 0)
• Lương Net = Gross − Bảo hiểm − Thuế TNCN

Ví dụ 1 - Gross 15 triệu, độc thân:

• Bảo hiểm: 15.000.000 × 10,5% = 1.575.000 đồng
• Thu nhập tính thuế: 15.000.000 − 1.575.000 − 15.500.000 = âm → không phải đóng thuế TNCN
• Lương Net ≈ 13.425.000 đồng

Theo quy định cũ, mức lương này vẫn phải nộp 121.250 đồng tiền thuế mỗi tháng.

Ví dụ 2 - Gross 25 triệu, độc thân:

• Bảo hiểm: 25.000.000 × 10,5% = 2.625.000 đồng
• Thu nhập tính thuế: 25.000.000 − 2.625.000 − 15.500.000 = 6.875.000 đồng
• Thuế TNCN: 6.875.000 × 5% = 343.750 đồng
• Lương Net ≈ 22.031.250 đồng (tăng khoảng 612.000 đồng so với quy định cũ)

Ví dụ 3 - Gross 30 triệu, có 1 người phụ thuộc:

• Bảo hiểm: 30.000.000 × 10,5% = 3.150.000 đồng
• Thu nhập tính thuế: 30.000.000 − 3.150.000 − 15.500.000 − 6.200.000 = 5.150.000 đồng
• Thuế TNCN: 5.150.000 × 5% = 257.500 đồng
• Lương Net ≈ 26.592.500 đồng

Bảng tra nhanh Gross → Net 2026:

Bảng tính theo khấu trừ BHXH 8% + BHYT 1,5% + BHTN 1% = 10,5% lương gross, giảm trừ gia cảnh 15,5 triệu/tháng (bản thân) và 6,2 triệu/người phụ thuộc theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15, biểu thuế lũy tiến 5 bậc áp dụng từ kỳ tính thuế 2026. Bảng chưa tính giảm trừ chi phí y tế, giáo dục vì khoản này khai khi quyết toán. Kết quả mang tính tham khảo, thực tế có thể chênh lệch nhỏ tùy cách phòng kế toán xử lý các khoản phụ cấp và khấu trừ thuế tại nguồn.

Bảng tra nhanh lương gross sang net 2026 - 6 mức lương phổ biến độc thân và có người phụ thuộc

Nên Thương Lượng Gross Hay Net?

Khi nhận offer, câu hỏi đầu tiên nên hỏi thẳng: "Đây là gross hay net?" Không phải hỏi khó, không phải thể hiện thiếu tin tưởng, đây là thông tin cơ bản bạn có quyền biết trước khi ký. Ưu tiên thương lượng gross vì gross minh bạch hơn, dễ so sánh giữa các offer và là con số tham chiếu rõ ràng khi đàm phán tăng lương sau này. Quan trọng hơn, gross cao hơn mang lại quyền lợi bảo hiểm dài hạn tốt hơn, đặc biệt là mức thai sản và lương hưu, những thứ bạn sẽ cần đến nhiều năm sau.

Nếu công ty offer net, cần hỏi thêm: "Công ty đóng bảo hiểm trên mức lương nào?" Có nơi đóng bảo hiểm trên mức lương tối thiểu vùng dù trả net khá cao. Từ 01/01/2026, lương tối thiểu vùng theo Nghị định 293/2025/NĐ-CP là 5.310.000 đồng (vùng I), 4.730.000 đồng (vùng II), 4.140.000 đồng (vùng III) và 3.700.000 đồng (vùng IV). Đóng bảo hiểm trên 5,31 triệu trong khi thực nhận 20 triệu là chênh lệch rất lớn cho quyền lợi thai sản, ốm đau và hưu trí. Một tháng lương khác nhau nhỏ trước mắt. Mười năm quyền lợi bảo hiểm khác nhau thì không nhỏ nữa.

Câu Hỏi Thường Gặp

Lương gross bao nhiêu thì phải đóng thuế TNCN năm 2026?

Với người độc thân không có người phụ thuộc, bạn bắt đầu phải nộp thuế khi lương gross vượt khoảng 17,3 triệu đồng/tháng. Có 1 người phụ thuộc thì ngưỡng là khoảng 24,2 triệu, có 2 người phụ thuộc là khoảng 31,2 triệu. Ngưỡng này đã tăng mạnh so với mức khoảng 12,3 triệu của quy định cũ.

Lương gross 10 triệu net bao nhiêu?

Với mức gross 10 triệu: khấu trừ BHXH/BHYT/BHTN = 1.050.000 đồng (10,5%), thu nhập tính thuế âm nên không đóng thuế TNCN. Lương net thực nhận khoảng 8.950.000 đồng.

Lương gross 15 triệu có phải đóng thuế TNCN không?

Từ kỳ tính thuế 2026 thì không. Sau khi trừ bảo hiểm 1.575.000 đồng, thu nhập còn 13.425.000 đồng, thấp hơn mức giảm trừ gia cảnh 15,5 triệu nên thu nhập tính thuế bằng 0. Theo quy định cũ, mức lương này phải nộp 121.250 đồng/tháng.

Bảo hiểm xã hội người lao động đóng bao nhiêu phần trăm?

Người lao động đóng tổng 10,5% lương gross vào ba quỹ: BHXH 8%, BHYT 1,5% và BHTN 1%. Công ty đóng thêm khoảng 21,5% riêng, khoản này không trừ từ lương của bạn. Tỷ lệ này giữ nguyên trong năm 2026.

Hợp đồng lao động ghi lương gross hay net?

Phần lớn hợp đồng lao động tại Việt Nam ghi lương gross. Đây cũng là mức lương dùng để tính đóng bảo hiểm và khai thuế. Nếu hợp đồng không ghi rõ, nên hỏi thẳng phòng nhân sự trước khi ký.

Biết Lương Net Rồi, Làm Gì Tiếp Theo?

Con số net thực nhận là điểm bắt đầu của mọi kế hoạch tài chính cá nhân. Nhiều người lập kế hoạch chi tiêu dựa trên lương gross, đến khi tiền về tài khoản thì hụt 1-2 triệu so với dự tính, tháng nào cũng bí. Khi biết chính xác mình nhận bao nhiêu, bạn mới phân bổ đúng được: chi tiêu cố định, quỹ khẩn cấp và phần tích lũy mỗi tháng.

Riêng năm 2026, phần lớn người đi làm nhận về nhiều hơn trước vài trăm nghìn tới vài triệu đồng mỗi tháng nhờ quy định thuế mới. Đây là khoản dễ tiêu mất nhất vì nó không xuất hiện như một lần tăng lương. Cách giữ lại là chuyển thẳng phần chênh lệch sang tài khoản tích lũy ngay khi lương về.

Lập ngân sách cá nhân sau khi biết lương thực nhận là bước tiếp theo thực tế nhất, còn lập kế hoạch tài chính cá nhân từng bước sẽ giúp bạn đặt mục tiêu rõ ràng hơn cho 1-3 năm đầu đi làm. Nếu muốn số tiền tiết kiệm sinh lãi ngay thay vì nằm im trong tài khoản thanh toán, các ứng dụng tích lũy như Tikop cho phép tích lũy tiết kiệm từ lương từ 50.000 đồng, và có thể rút một phần trước kỳ hạn mà phần còn lại vẫn giữ nguyên lãi.

Lương gross và net chỉ là bước đầu của hệ thống quản lý tài chính cá nhân toàn diện. Nhưng bước đầu từ con số thực, đó mới là nền tảng đúng.

Lưu ý: Số liệu thuế TNCN, tỷ lệ bảo hiểm và mức lương tối thiểu vùng trong bài áp dụng theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15, Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15, Nghị định 253/2026/NĐ-CP và Nghị định 293/2025/NĐ-CP, cập nhật tháng 8/2026. Kiểm tra với phòng kế toán hoặc cơ quan thuế để có thông tin chính xác nhất theo từng trường hợp cụ thể.